Τραυματισμένη περισσότερο από κάθε άλλη φορά βγήκε η τοπική αυ-
τοδιοίκηση από τις πρόσφατες εκλογές. Τα δύο μεγάλα κόμματα και το
κομμουνιστικό κόμμα μετέτρεψαν τις εκλογές για την ανάδειξη της δημο-
τικής αρχής σε στίβο αντιπαράθεσης για το μνημόνιο και η μεγάλη τους
αγωνία επικεντρώθηκε στα ποσοστά κι όχι στην ανάδειξη τοπικών αρχόν-
των ικανών να επιλύσουν τα τεράστια προβλήματα των ελληνικών πό-
λεων. Ο αυτοδιοικητικός λόγος είχε δευτερεύουσα θέση.
Τα κόμματα της αριστεράς θα μπορούσαν να προβάλουν έναν άλλο
λόγο που θα τα διαφοροποιούσε από τις κατεστημένες και αναμενόμενες
λογικές των δύο μεγάλων και κύριων υπεύθυνων για την έκπτωση του αυ-
τοδιοικητικού λόγου στην Ελλάδα. Δυστυχώς αυτός ο λόγος δεν διατυ-
πώθηκε. Η αμφιταλάντευσή τους ανάμεσα στο κομματικό συμφέρον
και την αυτοδιοικητική έκφραση, η αγωνία της πολιτικής επιβίωσης, οι
μικρόψυχες αντιπαραθέσεις -απόρροια του κατακερματισμού -τους
στέρησε τη δυνατότητα μιας ξεκάθαρης αυτοδιοικητικής έκφρασης και
της συμμετοχής τους στα δημοτικά δρώμενα για την επόμενη τετραετία,
αλλά στέρησε, σε πολλές περιπτώσεις, και τους δήμους και τις περι-
φέρειες από την εκλογή των συγκριτικά ικανότερων.
Οι δήμοι είναι ο καταλληλότερος χώρος για συνεργασίες. Τα κοινά
προβλήματα και η συνύπαρξη σε ανθρώπινο επίπεδο επιβάλλουν συνερ-
γασίες ανάμεσα στους πολίτες και κατ’ επέκταση και στους εκπροσώ-
πους τους στη δημοτική αρχή. Οι δημοτικοί άρχοντες δεν έχουν δι-
καίωμα να μεταφέρουν τα προβλήματα των κομμάτων από την κεντρι-
κή πολιτική σκηνή στις τοπικές κοινωνίες.
Βέβαια η πολιτική συγκυρία μέσα στην οποία διεξήχθηκαν αυτές οι
εκλογές ήταν ιδιαζόντως αρνητική.Πώς να ζητήσει κανείς από τους πο-
λίτες που ζουν μέσα στην ανασφάλεια να προτάξουν το συλλογικό
έναντι του ατομικού; Η αποχή από τις εκλογές δεν ήταν τίποτε άλλο πα-
ρά η έκφραση της εσωστρέφειας και του ατομικισμού στην αντιμετώπιση
της κοινωνικής, οικονομικής και εθνικής κρίσης. H στροφή στην ατομική
και οικογενειακή ζωή εκφράζει την απογοήτευση από την πολιτική και
την ηθική του ανταγωνισμού και την πεποίθηση ότι ο δημόσιος βίος βρί-
σκεται στα χέρια κάποιων «άλλων» που δεν έχουν σχέση με την ατομική
τους ζωή και τα προβλήματά τους. Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι ο κα-
τεξοχήν χώρος συλλογικής έκφρασης των πολιτών. Η Ελλάδα, περισσότερο
από κάθε ευρωπαϊκή χώρα, έχει μακρά παράδοση στο θεσμό της αυτο-
διοίκησης. Οι δημοτικοί άρχοντες μπορούν και οφείλουν να συμβάλουν
στη διατήρηση και συνέχιση αυτής της παράδοσης. Ο ρόλος τους δεν
πρέπει να περιορίζεται μόνο στη διευθέτηση προβλημάτων τεχνοκρα-
τικού χαρακτήρα, όπως κακώς εκλαμβάνεται από πολλούς. Καλούνται να
διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στη ζωή και την επιβίωση της τοπικής
κοινωνίας. Από τις πρακτικές και τις επιλογές τους εξαρτάται η «ταυτό-
τητα» και ο προσανατολισμός του κοινωνικού συνόλου.
Η παραμέληση των λαϊκών συνοικιών και το ενδιαφέρον για τις κεν-
τρικές και προνομιούχες συνοικίες δεν αποτελεί επιλογή τεχνικής φύ-
σης. Υποκρύπτει επιλογές κοινωνικού χαρακτήρα που τραυματίζουν ανε-
πανόρθωτα κάποιες κοινωνικές ομάδες και διασπούν τον κοινωνικό ιστό.
Περιθωριοποιούν ένα μεγάλο μέρος των πολιτών και τους οδηγούν στην
αδράνεια και την αδιαφορία για τα τοπικά δρώμενα. Βέβαια αυτή είναι
η γνωστή μέθοδος του καπιταλισμού για τη χειραγώγηση των πολιτών. Οι
ενεργοί πολίτες με άποψη και συμμετοχή δεν χειραγωγούνται εύκολα
και είναι επικίνδυνοι για την επιβίωση του συστήματος.
Η μη συμμετοχή στα κοινά, η αποχή, η έλλειψη συνεργασίας, η
εναπόθεση της ελπίδας –εφόσον υπάρχει-σε κάποιους άλλους οδηγεί
σε αλλοτριωτικά φαινόμενα και σε διάσπαση της συλλογικότητας.
Στις δημοτικές εκλογές, στην πόλη και στην κοινότητα, τα άτομα
πρέπει να νιώθουν «αφεντικά» στον τόπο τους κι όχι να καλούνται να
υπηρετήσουν με την ψήφο τους το άθλιο πολιτικό σύστημα που τους
ξεχνάει την επομένη των εκλογών. Οι δημοτικοί άρχοντες ζουν και συν-
διαμορφώνουν με τους πολίτες το πρόσωπο της κοινωνίας, χαράζουν
το δρόμο προς το μέλλον.Νομίζω πως είναι φανερή η ευ-
θύνη των κομμάτων στην αλλοτρίωση και υποβάθμιση του θεσμού της
αυτοδιοίκησης. Και δε στέκομαι μόνο στον τρόπο επιλογής των υποψη-
φίων. Οι μομφές των «ανεξάρτητων» για τους κομματικά «χρισμένους»,
δυστυχώς, μοιάζουν ανεδαφικές μέσα στο υπάρχον πολιτικό σκηνικό και
κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι άμοιρος της εμπλοκής του σ’
αυτές. Η προσωπικότητα κάποιων δημάρχων (του Τρίτση και της Μερ-
κούρη από τους παλαιούς και δοκιμασμένους, του Καμίνη και του
Μπουτάρη από τους τωρινούς και φερέλπιδες) υπερακοντίζει τις κομ-
ματικές εξαρτήσεις. Αυτό που θεωρώ σοβαρό και ολέθριο ατόπημα εί-
ναι η εμπλοκή των κεντρικών πολιτικών επιλογών των κομμάτων στα
δημοτικά και η αλλοίωση του χαρακτήρα των τοπικών κοινωνιών από
συμπεριφορές ξένες προς την τοπική αυτοδιοίκηση.
*Η Κατερίνα Κόσσυβα είναι φι-
λόλογος, αποσπασμένη στο Πανε-
πιστήμιο Comenius της Μπρατισ-
λάβας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου